Edukacja włączająca sposobem na zwiększenie szans rozwojowych dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Z publikacji dowiesz się:

• Czym jest i na czym polega edukacja włączająca?
• Jaki specjalista zajmuje się edukacją włączającą?
• W jaki sposób opracować indywidualny plan rozwoju dziecka?
• Jak powinna wyglądać dokumentacja dla każdego dziecka objętego formą pomocy psychologiczno-pedagogicznej?
• Jak powinny przebiegać zajęcia uwzględniające edukację włączającą?
• Jak pomóc w ogólnej adaptacji w placówce dzieciom o zróżnicowanym poziomie niepełnosprawności?

Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – budowanie integracji i zrozumienia

Stworzone na potrzeby opracowania scenariusze zajęć, to autorski sposób przedstawienia tolerancji i metod, które mają na celu zburzenie barier pomiędzy osobami niepełnosprawnymi a osobami zdrowymi. W łatwy i przystępny sposób wskazują różnice społeczne, podkreślając, że inność nie jest wadą, a wymaga wyłącznie innego podejścia – komunikacyjnego, emocjonalnego czy społecznego. Każda z kart zawiera opis celów, metod pracy, formy pracy, a także niezbędnych narzędzi dydaktycznych do wykonania ćwiczeń, co przyczynia się do sprawnego przeprowadzenia lekcji. Ćwiczenia są niezwykle zróżnicowane i uwzględniają zadania ruchowe, co wpłynie korzystnie na fizyczne umiejętności dzieci oraz uatrakcyjni formę zajęć.

Spis treści:

Wstęp. . . 4

Różnice między „integracją” a „włączaniem”. . . 5

Zalety edukacji włączającej. . . 7

Bariery edukacji włączające. . . 8

Organizacja edukacji dla dzieci ze specjalnymi potrzebami w przedszkolu. . . 9

Udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. . . 12

Elementy indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego (IPET). . . 13

Dokumentowanie zadań z zakresu udzielanej dziecku pomocy psychologiczno-pedagogicznej. . . 15

Literatura. . . 17

Scenariusze zajęć. . . 18

8.1. Scenariusz zajęć dla dzieci 5–6-letnich „Każdy z nas jest inny, każdy z nas jest ważny!”. . . 18

8.2. Scenariusz zajęć dla dzieci 5–6-letnich „Razem w grupie”. . . 23

8.3. Scenariusz zajęć dla dzieci 5–6-letnich „Przyjacielska pomoc”. . . 29

8.4. Scenariusz zajęć dla dzieci 4–5-letnich „Idąc stopa za stopą, poznajemy siebie i świat”. . . 35

8.5. Scenariusz zajęć dla dzieci 5–6-letnich „Patrzę ja, spójrz i ty – razem rozwiążemy w mig”. . . 40

8.6. Scenariusz zajęć dla dzieci 3–4-letnich „Dotknij sam”. . . 47

8.7. Scenariusz zajęć dla dzieci 3–4-letnich „Spacer w świecie dźwięków”. . . 52

8.8. Scenariusz zajęć dla dzieci 3–4-letnich „Stwórz ze mną kolorowy deszcz!”... 56

WSTĘP

Wraz z upływem czasu i rozwojem społeczności ludzkiej podejście do „inności” zmieniało się znacząco. Często zagadnienia tolerancji oraz budowy otwartego społeczeństwa kojarzymy przede wszystkim z walką kobiet, mniejszości etnicznych, wyznaniowych czy ideologicznych o ich prawa. Jednak w historii edukacji znajdziemy analogiczne procesy, które zachodziły w dziedzinie edukacji szkolnej oraz wczesnoszkolnej. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu dzieci wykraczające poza powszechnie uznawane normy były na różne sposoby dyskryminowane. Dzisiejsze podejście do osób odmiennych ma zgoła inny charakter. Jedną z najnowszych tendencji w edukacji jest edukacja włączająca, często mylnie identyfikowana z edukacją integracyjną.

Edukacja włączająca jest postrzegana jako najnowszy w historii nurt edukacji osób niepełnosprawnych. Aby móc zrozumieć, na czym polega ów nurt i czym różni się od zadomowionej na gruncie pedagogiki edukacji integracyjnej, należy przyjrzeć się pojęciu „osoba niepełnosprawna”.

Konwencja Organizacji Narodów Zjednoczonych o Prawach Osób Niepełnosprawnych, ratyfikowana przez Rzeczpospolitą Polską w dniu 6 września 2012 r. określa: „Do osób niepełnosprawnych zaliczają się osoby, z długotrwałą obniżoną sprawnością fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, która w interakcji z różnymi barierami może ograniczać ich pełne i efektywne uczestnictwo w życiu społecznym na równych zasadach z innymi obywatelami”.

Włączanie to proces, który pomaga pokonywać bariery ograniczające obecność, uczestnictwo i osiągnięcia uczniów (UNESCO, 2017, Gov.pl). Różnorodne definicje międzynarodowych organizacji, w tym także UNESCO, opisują włączanie jako proces wychodzenia naprzeciw różnorodnym potrzebom wszystkich dzieci, młodzieży i dorosłych poprzez zwiększanie ich uczestnictwa w nauce, kulturze i życiu społecznym oraz eliminację wszelkich form wykluczania w edukacji. Wizja takowego włączenia obejmuje wszystkie dzieci oraz opiera się na poglądzie, że to właśnie system powszechnej, a nie specjalnej edukacji powinien być odpowiedzialny za ich kształcenie (UNESCO 2003, 2009, Gov.pl). Edukacja włączająca, jak sama nazwa wskazuje, najczęściej kojarzy się nam z włączaniem dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych do pełnego udziału w życiu przedszkola czy szkoły, w której się uczą.